Determineerdag 16 juni 2006

De sieralgenclub op bezoek bij het RIZA in Lelystad

De sieralgenclub kent twee vaste momenten per jaar waarop de leden bij elkaar komen. 's Winters is er een bijeenkomst in een verwarmd zaaltje, waar leden een presentatie kunnen geven over een onderwerp waarmee ze het afgelopen jaar bezig zijn geweest en 's zomers is er een excursie naar een locatie in Nederland, waarvan verwacht wordt dat deze een rijke buit aan sieralgen zal opleveren. De dag na een excursie is er nog een mogelijkheid om de verzamelde monsters tijdens een zogenaamde determineerdag te bekijken.
 

Beamer

Voorheen gebeurde dit in een ruimte waar een aantal microscopen waren opgesteld, zodat iedereen zijn meegebrachte monsters zelfstandig kon bekijken. Uiteraard kon er ook bij elkaar worden gespiekt en verhalen uitgewisseld worden over interessante vondsten en taxonomische kwesties. Vorig jaar echter werd voor een andere opstelling gekozen en waren we te gast bij het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA) in Lelystad. Op deze locatie werd toen gebruik gemaakt van één onderzoeksmicroscoop waarvan de beelden via een digitale camera en een digitale projector ("beamer") op een scherm geprojecteerd werden.

Riant

Het grote voordeel van deze opstelling is dat iedereen naar het zelfde beeld kan kijken en er dus een gezamenlijke discussie mogelijk is over de taxonomische status van algen die op het scherm te zien zijn. Deze opstelling was zo goed bevallen dat de club de uitnodiging van Frans Kouwets om wederom naar zijn instituut te komen, gretig heeft aangenomen. De faciliteiten, ons door het RIZA geboden, waren nog rianter dan het vorige jaar. Er stond ons een apart zaaltje met de demonstratiemicroscoop, projectie- en fotografeermogelijkheid ter beschikking en er werd ons een overdadige lunch aangeboden.
   

Er waren zeven deelnemers aanwezig: Peter Coesel, Ton Joosten, Frans Kouwets, Koos Meesters, Henk van der Meulen, Ad van den Nieuwenhuijzen en Alfred van Geest. De dag daarvoor was er verzameld in het Kienveen (bij Lochem) en het Teeselinkveen (bij Neede), beide gelegen in de Achterhoek. Een aantal deelnemers dat monsters naar het RIZA had meegenomen, verwerkte deze tot preparaten. Frans, die het meest thuis was met het instrumentarium van het RIZA, bediende de centrale onderzoeksmicroscoop.

Conjugerende cellen van Penium spirostriolatum uit het Kienveen.


Conjugerende algen

In snel tempo (dus vluchtig) werden alle bemonsterde locaties bekeken. Opvallend was het geringe aandeel van grotere, tot de verbeelding sprekende soorten uit de geslachten Micrasterias en Euastrum. Daarentegen waren de monsters rijk aan conjugerende sieralgen waaronder veel kleine Cosmarium-soorten, die deels ongetwijfeld nieuw zijn voor de wetenschap. Ook Cosmocladium saxonicum werd teruggevonden, zij het slechts in kleine kolonies. In het Kienveen had Peter enkele jaren geleden deze zeldzame kolonievormende soort al eerder aangetroffen. Vanzelfsprekend werden van de meest interessante objecten foto's gemaakt, waarvan een aantal hopelijk over enige tijd op de website te zien zal zijn.


Afmetingen

Naast het projecteren van de algen en het fotograferen ervan had de microscoopopstelling ook de mogelijkheid om snel de grootte van een geprojecteerde cel vast te stellen, wat bij sommige lastig uit elkaar te halen soorten de doorslag kon geven. Op de foto is te zien dat een cel ingesloten kon worden tussen twee parallelle lijnen, waarna de software de onderlinge afstand automatisch berekende en dit in het scherm aangaf. Dit laatste is op de (detail)foto niet te zien.